మన ఇళ్లలో కనిపించే చిట్టెలుకను చాలామంది సాధారణ తెగులుగా మాత్రమే భావిస్తారు. కానీ ఈ చిన్న జీవి వెనుక అద్భుతమైన జీవశాస్త్రం, అసాధారణమైన తెలివితేటలు, శరీర నిర్మాణం దాగి ఉంది. ప్రపంచంలో అత్యధికంగా అధ్యయనం చేసిన క్షీరదాల్లో చిట్టెలుక ఒకటి.
1. మనిషితో కలిసి ప్రపంచాన్ని చుట్టేసిన జీవి
చిట్టెలుక అసలు ఆసియా ప్రాంతంలో పుట్టిందని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. వ్యవసాయం ప్రారంభమైన తర్వాత ధాన్యాలను నిల్వ చేసే గోదాముల వెంట ప్రయాణిస్తూ, నౌకలు, వ్యాపార మార్గాల ద్వారా దాదాపు ప్రపంచమంతా వ్యాపించింది. నేడు అంటార్కిటికా మినహా అన్ని ఖండాల్లో కనిపిస్తుంది.
2. తన శరీరాన్ని మడతపెట్టి చిన్న రంధ్రాల్లోకి వెళ్లగలదు
చిట్టెలుకకు కాలర్బోన్ చాలా చిన్నదిగా ఉంటుంది. అందువల్ల తల దూరేంత రంధ్రం ఉంటే శరీరాన్ని మడిచి లోపలికి వెళ్లగలదు. సుమారు 6–7 మిల్లీమీటర్ల వెడల్పున్న రంధ్రం గుండా కూడా చొరబడిన సందర్భాలు నమోదయ్యాయి.
3. పళ్లు ఎప్పుడూ పెరుగుతూనే ఉంటాయి
ముందు ఉండే నాలుగు కోసే పళ్లు జీవితాంతం పెరుగుతూనే ఉంటాయి. రోజుకు సుమారు 0.3 నుంచి 0.4 మిల్లీమీటర్ల వరకు పెరగవచ్చు. అందుకే చెక్క, ప్లాస్టిక్, తీగలు, కార్డ్బోర్డు వంటి వాటిని నిరంతరం కొరుకుతూ పళ్ల పొడవును నియంత్రిస్తుంది.
4. అల్ట్రాసోనిక్ పాటలు పాడుతుంది
ఇది చాలా అరుదుగా తెలిసిన విషయం. మగ చిట్టెలుకలు ఆడ చిట్టెలుకలను ఆకర్షించేందుకు మనుషులకు వినిపించని అల్ట్రాసోనిక్ శబ్దాలు చేస్తాయి. ప్రత్యేక పరికరాలతో వాటిని రికార్డ్ చేస్తే అవి పక్షుల పాటల్లా వినిపిస్తాయి.
5. అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి
ఒకసారి ప్రమాదం ఎదురైన ప్రదేశాన్ని చిట్టెలుక చాలా కాలం గుర్తుంచుకుంటుంది. ఒక ఉచ్చులో చిక్కుకుని తప్పించుకున్న ఎలుక అదే రకమైన ఉచ్చు వద్దకు మళ్లీ సులభంగా దగ్గరకు వెళ్లదని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
6. గుండె వేగం మనిషి కంటే పది రెట్లు ఎక్కువ
విశ్రాంతి సమయంలోనే నిమిషానికి సుమారు 500–700 సార్లు గుండె కొట్టుకుంటుంది. మనిషిలో ఇది సాధారణంగా 60–100 మధ్య ఉంటుంది.
7. ఊపిరి కూడా వేగంగానే
చిట్టెలుక నిమిషానికి సుమారు 80 నుంచి 230 సార్లు శ్వాస తీసుకోవచ్చు. అధిక జీవక్రియ కారణంగా దీనికి ఎక్కువ శక్తి అవసరమవుతుంది.
8. మీసాలే దాని ‘రాడార్’
చీకట్లో కళ్లకంటే మీసాలపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. ప్రతి మీసం నేల, గోడలు, వస్తువుల దూరాన్ని గుర్తించి మెదడుకు సమాచారం పంపుతుంది. అందువల్ల వెలుతురు లేకపోయినా సులభంగా సంచరిస్తుంది.
9. నవ్వగలదా?
మనిషిలా నవ్వకపోయినా, ఆనందంగా ఉన్నప్పుడు అల్ట్రాసోనిక్ ధ్వనులు చేస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. చిన్న చిట్టెలుకలను మెల్లగా గిలిగింతలు పెడితే అవి ప్రత్యేక ధ్వనులు చేయడం పరిశోధనల్లో నమోదైంది.
10. నిద్రలో కూడా కలలు కంటుంది
మెదడు పరిశోధనల్లో చిట్టెలుకలకు REM Sleep ఉంటుందని గుర్తించారు. ఈ దశలో మనుషుల్లాగే కలలు కనే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
11. వాసనలతో ‘సందేశాలు’
చిట్టెలుకలు మూత్రం, గ్రంథుల నుంచి విడుదలయ్యే రసాయనాల ద్వారా తమ ప్రాంతాన్ని గుర్తించడమే కాకుండా, ఇతర చిట్టెలుకలకు హెచ్చరికలు, సంభోగ సంకేతాలు కూడా పంపిస్తాయి.
12. అద్భుతమైన ఎక్కే నైపుణ్యం
నిలువుగా ఉన్న గోడలు, తాళ్లు, పైపులు, చెట్ల కొమ్మలు కూడా ఎక్కగలదు. అవసరమైతే దాదాపు 30 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు వరకు ఒక్క దూకుడుతో ఎగరగలదు.
13. నీటిలో కూడా బతికే సామర్థ్యం
చాలామందికి తెలియని విషయం ఏమిటంటే, చిట్టెలుక మంచి ఈతగాడు కూడా. అవసరమైతే నీటిలో కొంత దూరం ఈదుతూ ప్రాణాలను కాపాడుకుంటుంది.
14. ప్రపంచ వైద్య పరిశోధనల్లో అగ్రస్థానం
మధుమేహం, క్యాన్సర్, అల్జీమర్స్, పార్కిన్సన్స్, గుండెజబ్బులు, జన్యు వ్యాధులపై జరిగే పరిశోధనల్లో చిట్టెలుక అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రయోగ జంతువు. మనుషుల జన్యువులతో దాదాపు 95 శాతం పోలిక ఉండటంతో శాస్త్రవేత్తలు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
15. ప్రకృతిలో కీలక పాత్ర
చిట్టెలుకలు గుడ్లగూబలు, పాములు, నక్కలు, పిల్లులు, గద్దలు వంటి అనేక జంతువులకు ప్రధాన ఆహారం. ఒక ప్రాంతంలో వీటి సంఖ్య తగ్గితే ఆహార గొలుసుపై ప్రభావం పడుతుంది.
16. శుభ్రత విషయంలో ఆశ్చర్యం
చిట్టెలుకలు రోజులో చాలాసార్లు తమ శరీరాన్ని నాలుకతో శుభ్రం చేసుకుంటాయి. పరిశుభ్రంగా ఉండటం వల్ల శరీర వాసన తగ్గి, వేటాడే జంతువుల నుంచి తప్పించుకునే అవకాశం పెరుగుతుంది.
17. అద్దంలో తనను తాను గుర్తించలేదు
మనుషులు, కొన్ని కోతులు, డాల్ఫిన్లు లాగా అద్దంలో కనిపించేది తామేనని చిట్టెలుక గుర్తించదు. అయినప్పటికీ పరిసరాలను నేర్చుకునే సామర్థ్యం మాత్రం చాలా ఎక్కువ.
చిట్టెలుక శాస్త్రీయ నామంసగటు బరువు: 15–30 గ్రాములు ఉంటుంది. శరీర పొడవు: 7–10 సెం.మీ కాగా.. తోక పొడవు: 6–10 సెం.మీ ఉంటుంది. జీవితకాలం: అడవిలో సాధారణంగా 1–2 సంవత్సరాలు; సంరక్షణలో 2–3 సంవత్సరాలు బ్రతుకుతాయి. ధాన్యాలు, విత్తనాలు, పండ్లు, కీటకాలు, అవసరమైతే ఇతర ఆహార పదార్థాలు కూడా ఉంటాయి.
చిన్నదైనా చిట్టెలుక ప్రకృతి సృష్టించిన అత్యంత తెలివైన, అనుకూల పరిస్థితులకు వేగంగా అలవాటు పడే జీవుల్లో ఒకటి. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా జీవశాస్త్ర పరిశోధనల్లో దీనికి ప్రత్యేక స్థానం లభించింది.